Καν΄το «πράσινο» …

Κάτι παραπάνω από κίνημα της εποχής, κάτι σαν ιστορική υποχρέωση της γενιάς που διαχειρίζεται το μέλλον του πλανήτη, η τάση να ενσωματωθούν βιώσιμες και ενεργειακά αποδοτικές πολιτικές στη νομοθεσία των κρατών, γίνεται ολοένα και πιο έντονη. Η Ελλάδα, μέσω των υπουργείων Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, γίνεται κοινωνός αυτού του αιτήματος και σταδιακά λαμβάνει μέτρα, με σκοπό την ενεργειακή αναβάθμιση του υπάρχοντος κτηριακού δυναμικού της χώρας και την κατασκευή νέων, φιλικότερων προς το περιβάλλον κτηρίων. 

Από τα μέσα του τρέχοντος μήνα, καμιά μεταβίβαση ή ενοικίαση κατοικίας δε θα είναι εφικτή, αν πρώτα το εν λόγω κτίσμα, δεν έχει πιστοποιηθεί ενεργειακά από εγκεκριμένους επιθεωρητές, ενώ άμεσα το πρόγραμμα «εξοικονομώ κατ οίκον» θα τεθεί σε πραγματική εφαρμογή, προκειμένου να επιδοτήσει το κράτος όσους επιθυμούν και πληρούν τα κριτήρια, προκειμένου την βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης της υφιστάμενης κατοικίας τους.

Γενικότερα, πάντως, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης ενός κτηρίου, εκπεφρασμένη μέσω του περιορισμού κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας, μπορεί να θεωρηθεί ότι πραγματοποιείται μέσω της αλληλουχίας των σταδίων της καταγραφής της υπάρχουσας κατάστασης (ενεργειακή επιθεώρηση) και από αυτό της αντικατάστασης ή επιδιόρθωσης των δομικών στοιχείων της κατασκευής που αποτελούν αίτιο ενεργειακής σπατάλης.

Η ενεργειακή επιθεώρηση ενός κτηρίου, μέσω της κατάταξής του σε προκαθορισμένες κατηγορίες και την έκδοση πιστοποιητικού ενεργειακής απόδοσης, ελέγχει τον τρόπο κατασκευής και λειτουργίας ενός κτηρίου και υποδεικνύει τις αναγκαίες επεμβάσεις κατά προτεραιότητα, οι οποίες θα αναβαθμίσουν ενεργειακά το κτήριο. Ο τρόπος ψύξης/ θέρμανσης, η ύπαρξη (ή μη) και το είδος της θέρμο μόνωσης του κτηριακού κελύφους και ο τρόπος με τον οποίο απομονώνεται μέσω των ανοιγμάτων το εσωτερικό τμήμα κάθε δομής, από τις ευμετάβλητες εξωτερικές συνθήκες, αποτελούν τα κύρια σημεία παρατήρησης ενός ενεργειακού επιθεωρητή. Επιπλέον της παρατήρησης, η χρήση καινοτόμων τεχνολογιών μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο στα χέρια των μηχανικών προκειμένου να εντοπίσουν σημεία θερμικών απωλειών. Μέσω θερμογραφικών καμερών, υπέρυθρων και ψηφιακών θερμομέτρων ή και συστημάτων door blower, μπορούν οι μηχανικοί να  διαπιστώνουν άμεσα την κατάσταση της μόνωσης του κελύφους, της μόνωση δώματος, την απόδοση λέβητα, την διαρροή αέρα από κουφώματα και θερμογέφυρες που πιθανόν υπάρχουν αλλά και να εντοπίσουν «υγρασίες» ή διαρροές υδάτων από σωληνώσεις ή άλλα δίκτυα.

Μετά την καταγραφή των στοιχείων ενός κτηρίου, η «ενεργειακή ανάλυση» των δεδομένων που έχουν συλεχθεί, είναι αυτή που θα υποδείξει την πιο αποδοτική μέθοδο επεμβάσεων.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, μπορεί κάποιος να θεωρήσει, ότι εκτός από εξειδικευμένες επεμβάσεις (π.χ. εγκατάσταση συστήματος θέρμανσης/ ψύξης μέσω γεωθερμίας), οι κύριες συνιστώσες βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης ενός κτηρίου, είναι η προσθήκη ή αντικατάσταση της θερμομόνωσης των εξωτερικών δομικών στοιχείων με ολοκληρωμένα συστήματα θερμικής απομόνωσης όπως το Kelyfoς ή αυτό της Baumit, η αντικατάσταση κουφωμάτων με άλλα θερμοδιακοπτόμενα με υαλοπίνακες low-e και η χρήση συσκευών με βάση λειτουργίας τις ανανεώσιμες πηγές ενεργειας (π.χ. ηλικιακοί θερμοσίφωνες) για την κάλυψη των αναγκών ενός κτηρίου. 

Τέλος στην Κρήτη, συστήματα εξωτερικής σκίασης (κατάλληλης διάταξης) και φυτεμένα δώματα, εκτός από μοντέρνα αρχιτεκτονικά στοιχεία, μπορούν να αποδειχθούν και ιδιαίτερα αποδοτικά, καθώς κατά την μακρά θερινή περίοδο με έντονη ηλιοφάνεια, μπορούν να μειώσουν έως και στο μισό τις ανάγκες μιας κατοικίας σε ψυκτικά φορτία (κλιματισμός).

Μέσω της ορθότροπης ενεργειακής αναβάθμισης του κτηριακού δυναμικού της χώρας τα ποσά της ενέργειας ,που η παραγωγή της βασίζεται σε εξαντλήσιμες πρώτες ύλες, μπορούν να μειωθούν σημαντικά, δεδομένου ότι ο τομέας των κατασκευών αποτελεί μαζί με τη βιομηχανία, τους πιο ενεργοβόρους τομείς της σύγχρονης δραστηριότητας. Ταυτόχρονα, όμως, δεν πρέπει να αγνοούμε, ιδιαίτερα εν μέσω οικονομικής κρίσης, και τα σημαντικά οικονομικά οφέλη για τους ιδιοκτήτες μη αποδοτικών κτηρίων μετά την αναβάθμιση τους, ακόμη και αν δε γίνει με επιδότηση του κράτους («προγραμμα εξοικονομώ κατ’ οίκον»).

*Η ομάδα μηχανικών d – engineering (τηλ. 6972076026) , διαθέτει την τεχνογνωσία, και αναλαμβλανει όλα τα στάδια ενεργειακής επιθεώρησης και αναβάθμισης κατοικιών αλλά και τις διαδικασίες ένταξης σε τρέχοντα προγράμματα επιδότησης.

Δέσμευση για περιορισμό των συνέπειων της αστικής ανάπτυξης

Το μεγαλύτερο ποσσοστό του πληθυσμού τις επόμενες δεκαετίες, αναμένεται να συγκεντρωθεί για εργασία και κατοικία στα αστικά κέντρα. Την αναμενόμενη αυξηση της ζήτησης για «αστική ζωή», θα ακολουθήσει η περεταίρω ανάπτυξη των ήδη, κατά πλειοψηφία, άναρχα δομημένων αστικών κεντρων. Η χωρική και μορφολογική ανάπτυξη των πόλεων πρέπει να είναι ισόρροπη και να βασίζεται σε αρχές βιωσιμότητας και αειφορίας, ενώ η ενσωμάτωση των καινών παραγόντων να εξασφαλίζει τη συνέχεια της όποιας προσπάθειας για βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Οι πυλώνες πάνω στους οποίους θα στηριχτεί η αναμενόμενη μεγέθυνση των αστικών τοπίων, θα πρέπει να έχουν σα βάση το διαδραστικό χαρακτήρα της σχέσης ανθρωπος - κατοικία - γειτονιά - πόλη. Ο περιορισμός των απαιτούμενων πρωτογενών πόρων, η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και κινητικότητας μέσα στις πόλεις και η διαχείρηση των αστικών αποβλήτων είναι τα θέματα που άπτονται της ανάπτυξης.

Η ενέργεια αποτελεί τη βάση κάθε προσπάθειας ανάπτυξης. Οι ολοένα αυξανόμενες ενεργειακές ανάγκες των πόλεων, βασιζόμενες ακόμη και σήμερα κατά κύριο λόγο στην απομίζηση πεπερασμένων φυσικών πόρων, αποτελούν ήδη αντικείμενο προβληματισμού προκειμέου των περιορισμό τους. Η εξάντληση των φυσικών πόρων που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ενέργειας, επιβάλει την αντικατάσταση των μεθόδων ενεργειακής κάλυψης των πόλεων και την ενσωμάτωση στις παραγωγικές διαδικασίες συστημάτων χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδοιήκησης οφείλουν να υποχρεώσουν κάθε νέα δομή να καλύπτει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος των ενεργεικών αναγκών της από ανανεώσιμές πηγές ενργειας, θεσπίζοντας κανονισμούς και επιχορηγώντας τέτοιες δράσεις, καλύπτοντας ταυτόχρονα και τις ανάγκες όλων των δημοτικών δομών ( δημοτικά κτίρια, σχολεία, κ.α.) μέσω ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Η αυξανόμενη χρήση των πόλεων είτε για διαβίωση είτε για εργασία ή άλλες δράσεις, αναμένεται να μετατρέψει τα αστικά κέντρα σε πόλους συγκέντρωσης πληθυσμού, με ταυτόχρονη αύξηση της κινητικότητας, που είναι αμφίβολο εάν μπορεί να παρακολουθηθεί από αύξηση του διαθέσιμου χώρου για κυκλοφορία, κυρίως λόγω του ήδη διαμορφωμένου αστικού ιστού και των ήδη ανεπτυγμένων παρόδιων χρήσεων. Η αυξημένη κινητικότητα στα κέντρα των πόλεων θα πρέπει να καλυφθεί εξ’ ολοκλήρου με μέσα μαζικής μεταφοράς, ώστε να περιοριστούν οι απαιτήσεις χώρου μεταφοράς ανα άτομο, και με φιλικά προς το περιβάλλον ατομικά μέσα μικρού όγκου (π.χ. ποδήλατα). Η δημιουργία των απαιτούμενων υποδομών και η ενσωμάτωση στα προγράμματα κοινωνικής δράσης επικαιροποιημένων στρατηγικών, για την επίτευξη του στόχου των βιώσιμων αστικών μεταφορών, είναι απαραίτητη προϋπόθεση της ομαλής λειτουργίας και συνέχειας του αστικού «γίγνεσθαι».

Τέλος τα αστικά απόβλητα, τα απομεινάρια της αστικής λειτουργίας απαιτούν ολοκληρωμένη στρατηγικη διαχείρησης. Η επακόλουθη της ανάπτυξης, άυξηση των αποβλήτων, ενδέχεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα ζητήμτα τα επόμενα χρόνια. Η ορθή διαχείρηση των αποβλήτων, επιτάσει την προσπάθεια για την επαναχρησιμοποίηση τους, είτε για να παραχθεί ενέργεια (βιομάζα), είτε για να αναπαραχθούν πρϊόντα (ανακύκλωση) χωρίς την απάιτηση χρήσης πρωτογενών πόρων. Σε κάθε περίπτωση, πολιτικές ορθής διαχείρησης των αστικών αποβλήτων, μπορούν να μειώσουν αισθητά τις επιπτώσεις της ανάπτυξης των πόλεων και είναι υποχρέωση των δήμων, να λάβουν μέτρα προκειμένου τον περιορισμό των επιπτώσεων από την υπερσυγκέντρωση και ακριτη, ανεπεξέργαστη, ταφή τους.

Η ανάγκη υπεύθυνης ατιμετώπισης της αστικής ανάπτυξης, κρίνεται περισσότερο από ποτέ αναγκαία. Με γνώμονα την διατήρηση της φυσικής ισορροπίας, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του δομικού στοιχείου της πόλης, του ανθρώπου, αλλά και της εξασφάλισης του δικαιώματος στην «πόλη» των επόμενων γενιών, απαιτούνται ολοκληρωμένες δεσμευτικές πολιτικές από τους δοιηκούντες την τοπική αυτοδοιήκηση.