Καν΄το «πράσινο» …

Κάτι παραπάνω από κίνημα της εποχής, κάτι σαν ιστορική υποχρέωση της γενιάς που διαχειρίζεται το μέλλον του πλανήτη, η τάση να ενσωματωθούν βιώσιμες και ενεργειακά αποδοτικές πολιτικές στη νομοθεσία των κρατών, γίνεται ολοένα και πιο έντονη. Η Ελλάδα, μέσω των υπουργείων Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, γίνεται κοινωνός αυτού του αιτήματος και σταδιακά λαμβάνει μέτρα, με σκοπό την ενεργειακή αναβάθμιση του υπάρχοντος κτηριακού δυναμικού της χώρας και την κατασκευή νέων, φιλικότερων προς το περιβάλλον κτηρίων. 

Από τα μέσα του τρέχοντος μήνα, καμιά μεταβίβαση ή ενοικίαση κατοικίας δε θα είναι εφικτή, αν πρώτα το εν λόγω κτίσμα, δεν έχει πιστοποιηθεί ενεργειακά από εγκεκριμένους επιθεωρητές, ενώ άμεσα το πρόγραμμα «εξοικονομώ κατ οίκον» θα τεθεί σε πραγματική εφαρμογή, προκειμένου να επιδοτήσει το κράτος όσους επιθυμούν και πληρούν τα κριτήρια, προκειμένου την βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης της υφιστάμενης κατοικίας τους.

Γενικότερα, πάντως, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης ενός κτηρίου, εκπεφρασμένη μέσω του περιορισμού κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας, μπορεί να θεωρηθεί ότι πραγματοποιείται μέσω της αλληλουχίας των σταδίων της καταγραφής της υπάρχουσας κατάστασης (ενεργειακή επιθεώρηση) και από αυτό της αντικατάστασης ή επιδιόρθωσης των δομικών στοιχείων της κατασκευής που αποτελούν αίτιο ενεργειακής σπατάλης.

Η ενεργειακή επιθεώρηση ενός κτηρίου, μέσω της κατάταξής του σε προκαθορισμένες κατηγορίες και την έκδοση πιστοποιητικού ενεργειακής απόδοσης, ελέγχει τον τρόπο κατασκευής και λειτουργίας ενός κτηρίου και υποδεικνύει τις αναγκαίες επεμβάσεις κατά προτεραιότητα, οι οποίες θα αναβαθμίσουν ενεργειακά το κτήριο. Ο τρόπος ψύξης/ θέρμανσης, η ύπαρξη (ή μη) και το είδος της θέρμο μόνωσης του κτηριακού κελύφους και ο τρόπος με τον οποίο απομονώνεται μέσω των ανοιγμάτων το εσωτερικό τμήμα κάθε δομής, από τις ευμετάβλητες εξωτερικές συνθήκες, αποτελούν τα κύρια σημεία παρατήρησης ενός ενεργειακού επιθεωρητή. Επιπλέον της παρατήρησης, η χρήση καινοτόμων τεχνολογιών μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο στα χέρια των μηχανικών προκειμένου να εντοπίσουν σημεία θερμικών απωλειών. Μέσω θερμογραφικών καμερών, υπέρυθρων και ψηφιακών θερμομέτρων ή και συστημάτων door blower, μπορούν οι μηχανικοί να  διαπιστώνουν άμεσα την κατάσταση της μόνωσης του κελύφους, της μόνωση δώματος, την απόδοση λέβητα, την διαρροή αέρα από κουφώματα και θερμογέφυρες που πιθανόν υπάρχουν αλλά και να εντοπίσουν «υγρασίες» ή διαρροές υδάτων από σωληνώσεις ή άλλα δίκτυα.

Μετά την καταγραφή των στοιχείων ενός κτηρίου, η «ενεργειακή ανάλυση» των δεδομένων που έχουν συλεχθεί, είναι αυτή που θα υποδείξει την πιο αποδοτική μέθοδο επεμβάσεων.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, μπορεί κάποιος να θεωρήσει, ότι εκτός από εξειδικευμένες επεμβάσεις (π.χ. εγκατάσταση συστήματος θέρμανσης/ ψύξης μέσω γεωθερμίας), οι κύριες συνιστώσες βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης ενός κτηρίου, είναι η προσθήκη ή αντικατάσταση της θερμομόνωσης των εξωτερικών δομικών στοιχείων με ολοκληρωμένα συστήματα θερμικής απομόνωσης όπως το Kelyfoς ή αυτό της Baumit, η αντικατάσταση κουφωμάτων με άλλα θερμοδιακοπτόμενα με υαλοπίνακες low-e και η χρήση συσκευών με βάση λειτουργίας τις ανανεώσιμες πηγές ενεργειας (π.χ. ηλικιακοί θερμοσίφωνες) για την κάλυψη των αναγκών ενός κτηρίου. 

Τέλος στην Κρήτη, συστήματα εξωτερικής σκίασης (κατάλληλης διάταξης) και φυτεμένα δώματα, εκτός από μοντέρνα αρχιτεκτονικά στοιχεία, μπορούν να αποδειχθούν και ιδιαίτερα αποδοτικά, καθώς κατά την μακρά θερινή περίοδο με έντονη ηλιοφάνεια, μπορούν να μειώσουν έως και στο μισό τις ανάγκες μιας κατοικίας σε ψυκτικά φορτία (κλιματισμός).

Μέσω της ορθότροπης ενεργειακής αναβάθμισης του κτηριακού δυναμικού της χώρας τα ποσά της ενέργειας ,που η παραγωγή της βασίζεται σε εξαντλήσιμες πρώτες ύλες, μπορούν να μειωθούν σημαντικά, δεδομένου ότι ο τομέας των κατασκευών αποτελεί μαζί με τη βιομηχανία, τους πιο ενεργοβόρους τομείς της σύγχρονης δραστηριότητας. Ταυτόχρονα, όμως, δεν πρέπει να αγνοούμε, ιδιαίτερα εν μέσω οικονομικής κρίσης, και τα σημαντικά οικονομικά οφέλη για τους ιδιοκτήτες μη αποδοτικών κτηρίων μετά την αναβάθμιση τους, ακόμη και αν δε γίνει με επιδότηση του κράτους («προγραμμα εξοικονομώ κατ’ οίκον»).

*Η ομάδα μηχανικών d – engineering (τηλ. 6972076026) , διαθέτει την τεχνογνωσία, και αναλαμβλανει όλα τα στάδια ενεργειακής επιθεώρησης και αναβάθμισης κατοικιών αλλά και τις διαδικασίες ένταξης σε τρέχοντα προγράμματα επιδότησης.

Ένα «πράσινο κουτί» για την αυθαίρετη δόμηση

Τη μεγαλύτερη παθογένεια στον τομέα των κατασκευών στην Ελλάδα, αποτελεί αναμφίβολα, η αυθαίρετη δόμηση। Η άνευ ή καθ’ υπέρβαση του σχεδιασμού δόμηση, θίγει σαφώς τη μορφή ή και τη χρήση του αστικού και του εξωαστικού χώρου. Δομήματα με περιορισμένη αρχιτεκτονική αισθητική, ανένταχτα χωροταξικά, αλλά κυρίως επικίνδυνα στατικά, φανερώνουν, πρόδηλα, την έλλειψη πλαισίου ελέγχου εφαρμογής του οικοδομικού κανονισμού.

H αυθαίρετη δόμηση, που ταλανίζει τη χώρα μας, δεν ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία। Είναι το αποτέλεσμα, αρχικώς, κοινωνικών αναγκών που διαμορφώθηκαν ύστερα από βίαια ιστορικά γεγονότα (πολεμικές συρράξεις, πρόσφυγες), όπου το κράτος ήταν ανέτοιμο να ικανοποιήσει τις ανάγκες στέγασης μεγάλου αριθμού μετακινούμενων πολιτών. Στη συνέχεια, η στρεβλή ανάπτυξη που ακολουθήθηκε διαιώνισε (και εξακολουθεί να διαιωνίζει) το πρόβλημα, με αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων γενεών αυθαιρέτων, τον ακριβή αριθμό των οποίων κανείς δεν γνωρίζει.

Η πολυδαίδαλη και ύποπτα «ανεκτική» νομοθεσία φαίνεται να αντιμετωπίζει τα αυθαίρετα κατασκευάσματα, με εισπρακτικό χαρακτήρα (νομιμοποιήσεις, τακτοποιήσεις, τέλη διατήρησης)। Η αποδοχή της αυθαιρεσίας, υποβαθμίζει την ποιότητα του δομικού πολιτισμού μας και συνάμα θέτει σε κίνδυνο την ασφαλή λειτουργία των κτιρίων.

Η εισαγωγή μεθόδων παρατήρησης, καταγραφής και περιορισμού της αυθαιρεσίας κρίνεται περισσότερο από ποτέ αναγκαία.

Η θέσπιση μέτρων όπως αυτό της ταυτότητας των κτιρίων ή αλλιώς του «πράσινου κουτιού» τόσο σε υφιστάμενα όσο και νέο- ανεγειρόμενα κτίσματα, αποτελεί σαφέστατα κίνηση που θα οδηγήσει στον περιορισμό της αυθαιρεσίας.

Το «πράσινο κουτί», θα πρέπει να περιλαμβάνει τα αρχιτεκτονικά και τα κατασκευαστικά σχέδια της οικοδομής, ενεργειακά πιστοποιητικά αλλά και έντυπα προσεισμικού ελέγχου που ενδεχομένως να απαιτούνται.

Η ανά τακτά χρονικά διαστήματα επιβεβαίωση της τήρησης των σχεδίων, από ανεξάρτητους ιδιώτες μηχανικούς σε συνδυασμό με αυστηρές ποινές, σε περίπτωση διαπίστωσης αυθαιρεσιών, τόσο σε ελεγκτές όσο και ελεγχόμενους, θα πρέπει να συνοδεύουν την έλευση του θεσμού του «πράσινου κουτιού».

Ταυτόχρονα, η σαφέστερη κωδικοποίηση της πολεοδομικής νομοθεσίας, η απλοποίηση των διαδικασιών έκδοσης και παρακολούθησης οικοδομικών αδειών μέσω του θεσμού της ηλεκτρονικής πολεοδομίας (τα σχέδια όλων των κτιρίων θα είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο) αλλά και η δημιουργία «Μητρώου μηχανικών-κατασκευαστών Ιδιωτικών έργων» είναι μέτρα που μπορούν να συμβάλουν στη νόμιμη δόμηση και κατά συνέπεια στη βελτίωση του δομικού περιβάλλοντος.

Η αυθαίρετη δόμηση αποτελεί συνέπεια αυθαίρετων πολιτικών και αυθαίρετων νοοτροπιών και ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπιστεί. Είναι θέμα παιδείας η τήρηση των πολεοδομικών κανονισμών και αντικείμενο άμεσου διαλόγου όλων των εμπλεκομένων φορέων, ο εκσυγχρονισμός τους, προκείμενου η αυθαιρεσία να μην προκύπτει ως κοινωνική ανάγκη.