Κτηριο-λογώντας

Οι συζητήσεις με θέματα που στρέφονται γύρω από το «κτί(ή)ριο», εκτός από την ποικιλομορφία που τις διέκρινε ανέκαθεν, χαρακτηρίζονται και από μια ένταση που σε καμία περίπτωση δε συνάδει με την «ηρεμία» του κτηριακού όγκου. Κάθε προσέγγιση, αποτελεί και μια ξεχωριστή περιπέτεια στο να μπορέσει κανείς να συσχετίσει το κτήριο σαν κατασκευή με τη χρήση του αλλά και τη σχέση του με το χρόνο και τον τόπο ∙ με το ιστορικό αποτύπωμά του δηλαδή.

Καν΄το «πράσινο» …

Κάτι παραπάνω από κίνημα της εποχής, κάτι σαν ιστορική υποχρέωση της γενιάς που διαχειρίζεται το μέλλον του πλανήτη, η τάση να ενσωματωθούν βιώσιμες και ενεργειακά αποδοτικές πολιτικές στη νομοθεσία των κρατών, γίνεται ολοένα και πιο έντονη. Η Ελλάδα, μέσω των υπουργείων Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, γίνεται κοινωνός αυτού του αιτήματος και σταδιακά λαμβάνει μέτρα, με σκοπό την ενεργειακή αναβάθμιση του υπάρχοντος κτηριακού δυναμικού της χώρας και την κατασκευή νέων, φιλικότερων προς το περιβάλλον κτηρίων. 

Από τα μέσα του τρέχοντος μήνα, καμιά μεταβίβαση ή ενοικίαση κατοικίας δε θα είναι εφικτή, αν πρώτα το εν λόγω κτίσμα, δεν έχει πιστοποιηθεί ενεργειακά από εγκεκριμένους επιθεωρητές, ενώ άμεσα το πρόγραμμα «εξοικονομώ κατ οίκον» θα τεθεί σε πραγματική εφαρμογή, προκειμένου να επιδοτήσει το κράτος όσους επιθυμούν και πληρούν τα κριτήρια, προκειμένου την βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης της υφιστάμενης κατοικίας τους.

Γενικότερα, πάντως, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης ενός κτηρίου, εκπεφρασμένη μέσω του περιορισμού κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας, μπορεί να θεωρηθεί ότι πραγματοποιείται μέσω της αλληλουχίας των σταδίων της καταγραφής της υπάρχουσας κατάστασης (ενεργειακή επιθεώρηση) και από αυτό της αντικατάστασης ή επιδιόρθωσης των δομικών στοιχείων της κατασκευής που αποτελούν αίτιο ενεργειακής σπατάλης.

Η ενεργειακή επιθεώρηση ενός κτηρίου, μέσω της κατάταξής του σε προκαθορισμένες κατηγορίες και την έκδοση πιστοποιητικού ενεργειακής απόδοσης, ελέγχει τον τρόπο κατασκευής και λειτουργίας ενός κτηρίου και υποδεικνύει τις αναγκαίες επεμβάσεις κατά προτεραιότητα, οι οποίες θα αναβαθμίσουν ενεργειακά το κτήριο. Ο τρόπος ψύξης/ θέρμανσης, η ύπαρξη (ή μη) και το είδος της θέρμο μόνωσης του κτηριακού κελύφους και ο τρόπος με τον οποίο απομονώνεται μέσω των ανοιγμάτων το εσωτερικό τμήμα κάθε δομής, από τις ευμετάβλητες εξωτερικές συνθήκες, αποτελούν τα κύρια σημεία παρατήρησης ενός ενεργειακού επιθεωρητή. Επιπλέον της παρατήρησης, η χρήση καινοτόμων τεχνολογιών μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο στα χέρια των μηχανικών προκειμένου να εντοπίσουν σημεία θερμικών απωλειών. Μέσω θερμογραφικών καμερών, υπέρυθρων και ψηφιακών θερμομέτρων ή και συστημάτων door blower, μπορούν οι μηχανικοί να  διαπιστώνουν άμεσα την κατάσταση της μόνωσης του κελύφους, της μόνωση δώματος, την απόδοση λέβητα, την διαρροή αέρα από κουφώματα και θερμογέφυρες που πιθανόν υπάρχουν αλλά και να εντοπίσουν «υγρασίες» ή διαρροές υδάτων από σωληνώσεις ή άλλα δίκτυα.

Μετά την καταγραφή των στοιχείων ενός κτηρίου, η «ενεργειακή ανάλυση» των δεδομένων που έχουν συλεχθεί, είναι αυτή που θα υποδείξει την πιο αποδοτική μέθοδο επεμβάσεων.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, μπορεί κάποιος να θεωρήσει, ότι εκτός από εξειδικευμένες επεμβάσεις (π.χ. εγκατάσταση συστήματος θέρμανσης/ ψύξης μέσω γεωθερμίας), οι κύριες συνιστώσες βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης ενός κτηρίου, είναι η προσθήκη ή αντικατάσταση της θερμομόνωσης των εξωτερικών δομικών στοιχείων με ολοκληρωμένα συστήματα θερμικής απομόνωσης όπως το Kelyfoς ή αυτό της Baumit, η αντικατάσταση κουφωμάτων με άλλα θερμοδιακοπτόμενα με υαλοπίνακες low-e και η χρήση συσκευών με βάση λειτουργίας τις ανανεώσιμες πηγές ενεργειας (π.χ. ηλικιακοί θερμοσίφωνες) για την κάλυψη των αναγκών ενός κτηρίου. 

Τέλος στην Κρήτη, συστήματα εξωτερικής σκίασης (κατάλληλης διάταξης) και φυτεμένα δώματα, εκτός από μοντέρνα αρχιτεκτονικά στοιχεία, μπορούν να αποδειχθούν και ιδιαίτερα αποδοτικά, καθώς κατά την μακρά θερινή περίοδο με έντονη ηλιοφάνεια, μπορούν να μειώσουν έως και στο μισό τις ανάγκες μιας κατοικίας σε ψυκτικά φορτία (κλιματισμός).

Μέσω της ορθότροπης ενεργειακής αναβάθμισης του κτηριακού δυναμικού της χώρας τα ποσά της ενέργειας ,που η παραγωγή της βασίζεται σε εξαντλήσιμες πρώτες ύλες, μπορούν να μειωθούν σημαντικά, δεδομένου ότι ο τομέας των κατασκευών αποτελεί μαζί με τη βιομηχανία, τους πιο ενεργοβόρους τομείς της σύγχρονης δραστηριότητας. Ταυτόχρονα, όμως, δεν πρέπει να αγνοούμε, ιδιαίτερα εν μέσω οικονομικής κρίσης, και τα σημαντικά οικονομικά οφέλη για τους ιδιοκτήτες μη αποδοτικών κτηρίων μετά την αναβάθμιση τους, ακόμη και αν δε γίνει με επιδότηση του κράτους («προγραμμα εξοικονομώ κατ’ οίκον»).

*Η ομάδα μηχανικών d – engineering (τηλ. 6972076026) , διαθέτει την τεχνογνωσία, και αναλαμβλανει όλα τα στάδια ενεργειακής επιθεώρησης και αναβάθμισης κατοικιών αλλά και τις διαδικασίες ένταξης σε τρέχοντα προγράμματα επιδότησης.

Τεχνικές βιοκλιματικού σχεδιασμού κτιρίων

Ο τομέας των κτιριακών κατασκευών αποτελεί έναν από τους πιο ενεργοβόρους τομείς της σύγχρονης αναπτυξιακής δραστηριότητας. Μεγάλα ποσά ενέργειας αλλά και φυσικών πόρων καταναλώνονται, τόσο κατά την διαδικασία της κατασκευής ενός κτιρίου όσο και κατά τη λειτουργία του.

Ο βιοκλιματικός σχεδιασμός κτιρίων, ξεπερνώντας τα όρια εφήμερης αρχιτεκτονικής μόδας, έχει σαν στόχο την εξασφάλιση των απαραίτητων εσωκλιματικών συνθηκών (θερμική και οπτική άνεση, ποιότητα αέρα), με την ελάχιστη δυνατή κατανάλωση ενέργειας, αξιοποιώντας τόσο το μικροκλίμα κάθε περιοχής, όσο και τις διαθέσιμες περιβαλλοντικές πηγές (ήλιο, αέρα, έδαφος).

Η βιοκλιματική μηχανική, ως ολοκληρωμένο σύστημα σχεδιασμού και κατασκευής κτιρίων, αναπτύσσεται μέσω τεχνικών θερμικής προστασίας του κελύφους, μέσω παθητικών ηλιακών συστημάτων, με τη χρήση τεχνικών και συστημάτων φυσικού δροσισμού και αερισμού αλλά και ορισμένων τεχνικών ορθολογικής χρήσης ενέργειας ( θερμικές ζώνες, αποθήκευση ενέργειας στα δομικά στοιχεία του κτιρίου).

Η θερμική προστασία του κελύφους, απαραίτητη προϋπόθεση για τη σωστή θερμική συμπεριφορά του κτιρίου, επιτυγχάνεται μέσω της κατάλληλης θερμομόνωσης.

Τα συνήθη θερμομονωτικά υλικά (πολυστερίνη), εμποδίζουν την ανταλλαγή θερμοκρασίας του κτιριακού σκελετού με το περιβάλλον, περιορίζοντας με αυτό τον τρόπο τις θερμικές απώλειες. Η θερμική «απομόνωση» όμως των κτιρίων, επιτυγχάνεται και μέσω του περιορισμού θερμικών απωλειών από τα ανοίγματα. Η χρήση διπλών ή και τριπλών υαλοπινάκων με διάκενα, αλλά και ειδικές κατηγορίες τέτοιων συστημάτων (ανακλαστικοί, απορροφητικοί, έγχρωμοι ή και θερμομονωτικοί υαλοπίνακες) αποβλέπουν προς αυτή την κατεύθυνση. Τέλος, τα φυτεμένα δώματα, η χρήση διπλών κελυφών για τον αερισμό των κτιρίων, η κατάλληλη επιλογή τύπου και θέσης σκιάστρων, αλλά και ειδικά ανακλαστικά επιχρίσματα (σοβάδες), αποτελούν πιο εξειδικευμένες αλλά εξίσου αποτελεσματικές λύσεις, για τη μείωση της αιτούμενης ενέργειας για ψύξη – θέρμανση.

Τα παθητικά ηλιακά συστήματα θέρμανσης, βασική τεχνική της βιοκλιματικής μηχανικής, έχουν ως κύριο στόχο τη συλλογή και αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας, προς θέρμανση του κτιρίου.

Το πιο συνηθισμένο παθητικό ηλιακό σύστημα, (σύστημα άμεσου κέρδους) βασίζεται στην αξιοποίηση των παραθύρων κατάλληλου προσανατολισμού. Υπάρχουν επίσης και παθητικά ηλιακά συστήματα έμμεσου κέρδους (ηλιακοί κήποι, ηλιακοί χώροι-θερμοκήπια, ηλιακά αίθρια) και απομονωμένου κέρδους (ηλιακά πανέλα) με σκοπό τη φυσική θέρμανση των κτιρίων.

Ο νότιος προσανατολισμός ( +/- 30 μοίρες από τον απόλυτο νότο) αποτελεί τη μόνη προϋπόθεση για την καλή λειτουργία, κατά τη χειμερινή περίοδο, όλων των παθητικών ηλιακών συστημάτων, ενώ τους καλοκαιρινούς μήνες, καλό είναι, να συνδυάζονται με συστήματα ηλιοπροστασίας (περσίδες, οριζόντια σκίαστρα) και δυνατότητα αερισμού.

Τέλος, κατά τη θερινή περίοδο, η αξιοποίηση συστημάτων φυσικού δροσισμού – αερισμού, μπορούν να οδηγήσουν στο σημαντικό περιορισμό της ενεργειακής κατανάλωσης των κλιματιστικών σωμάτων, αλλά και στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα μέσα στα κτίρια.

Η χρήση φυλλοβόλων δέντρων (σκιάζουν το καλοκαίρι, επιτρέπουν τον ηλιασμό το χειμώνα), οριζόντιων σκιάστρων στη νότια πλευρά και κατακόρυφων - ανοιγόμενων στην ανατολική και δυτική πλευρά ενός κτιρίου, μπορούν να περιορίσουν τη διείσδυση του ήλιου στο εσωτερικό των κτιρίων τους θερινούς μήνες. Ταυτόχρονα η επίτευξη συνεχούς ροής αέρα εντός των κτιρίων, οδηγεί στην απομάκρυνση της θερμότητας από το εσωτερικό τους αλλά και από τα δομικά στοιχεία προς το εξωτερικό περιβάλλον. Η επίτευξη της ζητούμενης ροής αέρα είναι εφικτή είτε μέσω οριζόντιας (διαμπερή ανοίγματα) είτε μέσω κατακόρυφης κίνησης (καμινάδες αερισμού). Οι παραπάνω μέθοδοι, συνδυασμένες με συστήματα υπεδάφιων αγωγών ανταλλαγής θερμότητας, λιμνών δροσισμού σε στέγες ή περιμετρικά των κτιρίων αλλά και υβριδικά συστήματα δροσισμού, μπορούν να οδηγήσουν σε εντυπωσιακά επίπεδα εξοικονόμησης ενέργειας.

Η βιοκλιματική μηχανική, μέσω των τεχνικών που χρησιμοποίει, αποτελεί την πιο ορθολογική αντιμετώπιση της δυναμικής σχέσης κτίριο – περιβάλλον – άτομο οδηγεί σε αποδοτικότερα ενεργειακά κτίρια, σε περιβαλλοντική αναβάθμιση και βελτίωση της υγιεινής του κλειστού περιβάλλοντος. Η εφαρμογή των τεχνικών της βιοκλιματικής μηχανικής αποτελεί το βασικό παράγοντα για την επίτευξη της αειφορίας στη δόμηση και συνεπώς υποχρέωση απέναντι στις επόμενες γενιές.

Ένα «πράσινο κουτί» για την αυθαίρετη δόμηση

Τη μεγαλύτερη παθογένεια στον τομέα των κατασκευών στην Ελλάδα, αποτελεί αναμφίβολα, η αυθαίρετη δόμηση। Η άνευ ή καθ’ υπέρβαση του σχεδιασμού δόμηση, θίγει σαφώς τη μορφή ή και τη χρήση του αστικού και του εξωαστικού χώρου. Δομήματα με περιορισμένη αρχιτεκτονική αισθητική, ανένταχτα χωροταξικά, αλλά κυρίως επικίνδυνα στατικά, φανερώνουν, πρόδηλα, την έλλειψη πλαισίου ελέγχου εφαρμογής του οικοδομικού κανονισμού.

H αυθαίρετη δόμηση, που ταλανίζει τη χώρα μας, δεν ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία। Είναι το αποτέλεσμα, αρχικώς, κοινωνικών αναγκών που διαμορφώθηκαν ύστερα από βίαια ιστορικά γεγονότα (πολεμικές συρράξεις, πρόσφυγες), όπου το κράτος ήταν ανέτοιμο να ικανοποιήσει τις ανάγκες στέγασης μεγάλου αριθμού μετακινούμενων πολιτών. Στη συνέχεια, η στρεβλή ανάπτυξη που ακολουθήθηκε διαιώνισε (και εξακολουθεί να διαιωνίζει) το πρόβλημα, με αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων γενεών αυθαιρέτων, τον ακριβή αριθμό των οποίων κανείς δεν γνωρίζει.

Η πολυδαίδαλη και ύποπτα «ανεκτική» νομοθεσία φαίνεται να αντιμετωπίζει τα αυθαίρετα κατασκευάσματα, με εισπρακτικό χαρακτήρα (νομιμοποιήσεις, τακτοποιήσεις, τέλη διατήρησης)। Η αποδοχή της αυθαιρεσίας, υποβαθμίζει την ποιότητα του δομικού πολιτισμού μας και συνάμα θέτει σε κίνδυνο την ασφαλή λειτουργία των κτιρίων.

Η εισαγωγή μεθόδων παρατήρησης, καταγραφής και περιορισμού της αυθαιρεσίας κρίνεται περισσότερο από ποτέ αναγκαία.

Η θέσπιση μέτρων όπως αυτό της ταυτότητας των κτιρίων ή αλλιώς του «πράσινου κουτιού» τόσο σε υφιστάμενα όσο και νέο- ανεγειρόμενα κτίσματα, αποτελεί σαφέστατα κίνηση που θα οδηγήσει στον περιορισμό της αυθαιρεσίας.

Το «πράσινο κουτί», θα πρέπει να περιλαμβάνει τα αρχιτεκτονικά και τα κατασκευαστικά σχέδια της οικοδομής, ενεργειακά πιστοποιητικά αλλά και έντυπα προσεισμικού ελέγχου που ενδεχομένως να απαιτούνται.

Η ανά τακτά χρονικά διαστήματα επιβεβαίωση της τήρησης των σχεδίων, από ανεξάρτητους ιδιώτες μηχανικούς σε συνδυασμό με αυστηρές ποινές, σε περίπτωση διαπίστωσης αυθαιρεσιών, τόσο σε ελεγκτές όσο και ελεγχόμενους, θα πρέπει να συνοδεύουν την έλευση του θεσμού του «πράσινου κουτιού».

Ταυτόχρονα, η σαφέστερη κωδικοποίηση της πολεοδομικής νομοθεσίας, η απλοποίηση των διαδικασιών έκδοσης και παρακολούθησης οικοδομικών αδειών μέσω του θεσμού της ηλεκτρονικής πολεοδομίας (τα σχέδια όλων των κτιρίων θα είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο) αλλά και η δημιουργία «Μητρώου μηχανικών-κατασκευαστών Ιδιωτικών έργων» είναι μέτρα που μπορούν να συμβάλουν στη νόμιμη δόμηση και κατά συνέπεια στη βελτίωση του δομικού περιβάλλοντος.

Η αυθαίρετη δόμηση αποτελεί συνέπεια αυθαίρετων πολιτικών και αυθαίρετων νοοτροπιών και ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπιστεί. Είναι θέμα παιδείας η τήρηση των πολεοδομικών κανονισμών και αντικείμενο άμεσου διαλόγου όλων των εμπλεκομένων φορέων, ο εκσυγχρονισμός τους, προκείμενου η αυθαιρεσία να μην προκύπτει ως κοινωνική ανάγκη.

Προσεισμικός έλεγχος κτιρίων-Επιβεβλημένη Ανάγκη

Η αυξημένη σεισμική δραστηριότητα, τόσο σε συχνότητα όσο και σε ένταση, στην Ελλάδα, αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα σχεδιασμού νέων κτιρίων. Επιδρά στη μορφολογία μιας δομής, στην επιλογή των υλικών και στο κόστος της κατασκευής, προτείνει θέσεις και επιβάλει χρήσεις.

Ο αντισεισμικός κανονισμός, που έχει θεσπίσει η επιστημονική κοινότητα από τις αρχές της παρελθούσας δεκαετίας και συνεχώς ενημερώνει, αποτελεί το απόσταγμα μιας μακρόχρονης εμπειρίας στη διαχείριση του σεισμικού κινδύνου. Είναι η βάση για το σχεδιασμό ασφαλέστερων κατασκευών, ικανών να ανταποκριθούν στο σεισμό σχεδιασμού.

Προϋπόθεση αποτελεί, βέβαια, τα κτίρια να έχουν σχεδιαστεί και κατασκευαστεί σύννομα και όχι αυθαίρετα, υπό τη διαρκή επίβλεψη εξειδικευμένων μηχανικών και με εγκεκριμένα, από τους κανονισμούς, υλικά.

Ταυτόχρονα, όμως, μια σεισμική δράση, ούσα αδύνατον να προβλεφθεί, αποτελεί και κριτήριο δοκιμασίας της ικανότητας του υπάρχοντος κτιριακού δυναμικού της χώρας, να ανταποκριθεί χωρίς επιβλαβείς συνέπειες.

Συνέπειες εκτός των προφανών και ιδιάτερα επώδυνων, όπως η απώλεια ανθρώπινων ζωών, οι τραυματισμοί και οι υλικές ζημιές, μπορεί να είναι και η διακοπή της οικονομικής δραστηριότητας, η απαξίωση περιουσιακών στοιχείων , π.χ. ιδιοκτησίας και η απώλεια στοιχείων πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ο αρχικός προσεισμικός έλεγχος, είναι κυρίως μη καταστρεπτική μέθοδος αποτίμησης της φέρουσας ικανότητας ενός κτιρίου και του βαθμού τρωτότητάς του, έναντι σεισμικών δράσεων που είναι πιθανόν να εφαρμοστούν σε κάθε περιοχή. Σκοπό έχει, τη μείωση του βαθμού διακινδύνευσης, προτείνοντας λύσεις ενίσχυσης, εφόσον απαιτείται.

Τα κτίρια που η μελέτη κατασκευής τους έχει γίνει πριν το 2000 αλλά κυρίως πριν από το 1985, αποτελούν το δομικό υποσύνολο που φαίνεται να παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ανάγκη για να ελεγχθεί. Ο πλημμελής, όπως αποδείχθηκε, καθορισμός της ενδεχόμενης σεισμικής δράσης που προέβλεπαν οι έως τότε κανονισμοί, οδήγησε με βάση νεότερα δεδομένα, στην αλλαγή των ζωνών σεισμικής επικυνδυνότητας αρκετών περιοχών (συμπεριλαμβανομένης και της Κρήτης) λόγω της πιθανότητας εμφάνισης πολύ μεγαλύτερων σεισμών. Η ανάγκαιότητα προσεισμικού ελέγχου, εμφανίζεται να είναι μεγαλύτερη εφόσων στην προαναφερθείσα κατηγορία, προστεθούν παράμετροι όπως η ύπαρξη Pilotis ή άλλων μαλακών ορόφων, το μεγάλο ύψος κατασκευών και η μη κανονικότητα στην κάτοψη.

Χωρίς να έχει όμως σημασία το πότε κατασκευάστηκαν, αυθαίρετα κτίσματα ή κτίσματα με αυθαίρετες και χωρίς εμπεριστατομένο σχεδιασμό προσθήκες ή αλλαγές χρήσης είναι απαραίτητο να ελεγχθούν. Η ύπαρξη ρηγματώσεων σε δομικά στοιχεία ή τυχόν επιβαρύνσεις από προηγούμενους σεισμούς είναι ακόμη ενδείξεις της αναγκαιότητας προσεισμικού ελέγχου από εξειδικευμένους μηχανικούς.

Προτεραιότητα στους ελέγχους, σαφέστατα πρέπει να δοθεί, στα κτίρια υψηλής συνάθροισης ατόμων, στα σχολικά συγκροτήματα, καθώς και στα δημόσια κτίρια κοινής οφελείας και ιδιαίτερα στα νοσοκομεία και τα κτίρια τηλεπικοινωνιών. Όντας κομμάτι της ιστορίας του τόπου, τα χαρακτηρισμένα ως διατηρητέα κτίρια, κατέχουν επίσης σημαντική σειρά προτεραιότητας στη λίστα των προς έλεγχο κτιρίων.

Το κράτος μέσω της τοπικής αυτοδοιήκησης, επικουρούμενο και από το τεχνικό επιμελητήριο και την επιστημονική κοινότητα, οφείλουν άμεσα να ολοκληρώσουν την προσπάθεια για την εκτίμηση της σεισμικής ικανότητας και την αναβάθμιση των προαναφερθέντων κατασκευών.

Παράλληλα ,όμως, πρέπει να ενεργοποιηθούν και οι ιδιώτες. Οι ιδιωτικές κατασκευές δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται, ως δευτερεύουσας σημασίας, κτίρια. Αποτελούν αντικείμενο μεταβιβάσιμο(είτε μονιμα είτε προσωρινα με τη μορφή ενοικίασης), χώρο ενδεχομένως συνάθροισης ατόμων ή φιλοξενίας (π.χ. φροντιστήρια σε πολυκατοικιες, κέντρα διασκέδασης, οίκοι ευγηρείας) και εν γένει τμήμα του δομικού πολιτισμού.

Κάθε ιδιώτης – ιδιοκτήτης, ατομικά, οφείλει να γνωρίζει την στατική επάρκεια των κατασκευών που χρησιμοποιεί για να στεγάσει τις δραστηριότητες του, τόσο τις οικογενειακές όσο και τις επαγγελματικές. Η γνώση αυτή και ο βαθμός διακινδύνευσης είναι απαραίτητα στοιχεία για τον προγραμματισμό τόσο τον οικογενειακό όσο και τον επαγγελματικό. Το χαμηλό κόστος ενός πρωτογενούς προσεισμικού ελέγχου, η ταχύτητα, οι μη καταστρεπτικές μέθοδοι εκτίμησης της σεισμικής ικανότητας ενός κτιρίου,αλλά και ψυχολογικοί παράγοντες όπως η προσφορά αισθήματος ασφάλειας, οφείλουν επίσης να κινητοποιήσουν τους ιδιοκτήτες ή χρηστες των ακινήτων.

Παράλληλα όμως, χρήσιμο θα ήταν, να δοθούν και κίνητρα. Να απλουστευτεί κατά το δυνατόν η έκδοση άδειας, η οποία αφορά τον προσεισμικό έλεγχο και ενίσχυση και να ξεπεραστούν ενδεχόμενα κωλύματα σε αυθαίρετα κτίσματα. Η απαλλαγή τέτοιων μελετών από πρόσθετους φόρους, τέλη καθώς και επιδοτήσεις ή φορολογικές ελαφρύνσεις στους ιδιώτες, είναι ενέργειες που θα έδιναν επίσης μια σημαντική ώθηση.

Το σημαντικότερο όλων ,όμως, είναι η θέσπιση πιστοποιητικού προσεισμικού ελέγχου, μέσα στα πλαίσια ενός «βιβλιαρίου υγείας» της οικοδομής, για όλα τα κτίσματα χωρίς το οποίο, θα είναι αδύνατη η οποιαδήποτε χρήση ή μεταβίβαση ενός ακινήτου.

Ο προσεισμικός έλεγχος κτιρίων δημοσίας και ιδιωτικής χρήσης, οφείλει να είναι ο ακρογωνιαίος λίθος μιας ολοκληρωμένης αντισεισμικής πολιτικής με στόχο την μείωση των επιπτώσεων ενός σεισμού στην ασφάλεια του κοινωνικού συνόλου.Η σπουδαιότητα του για την ομαλή λειτουργία της κοινωνίας είναι και αυτή που πρέπει να οδηγήσει στην επιβολή του.

Η «πρόκληση» της αειφόρου δόμησης

Η αειφορία, το σύγχρονο ένδυμα της ανάπτυξης, καθιερώνεται σήμερα ως η πιο διαδεδομένη μεθοδολογία δράσεων, για την συγκράτηση της κλιματικής αλλαγής. Δηλώνει μια πολιτική για συνεχή οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη που δεν συνεπάγεται την καταστροφή του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων, όσο αυτό είναι δυνατόν, αλλά αντιθέτως, εγγυάται την ορθολογική βιωσιμότητά τους, εξασφαλίζοντας τις επόμενες γενιές έναντι της περιβαλλοντικής υποβάθμισης.

Η αειφόρος δόμηση είναι ίσως το πιο σημαντικό τμήμα της αειφόρου ή βιώσιμης ανάπτυξης. Επιδιώκει τον περιορισμό των επιπτώσεων στο περιβάλλον, τόσο κατά τη διάρκεια της κατασκευής, όσο και κατά τη διάρκεια της λειτουργίας ενός κτιρίου.

Όλοι οι εμπλεκόμενοι παράγοντες στον τομέα της κατασκευής, πρέπει να συνδυάζουν τις λειτουργικές, οικονομικές, περιβαλλοντικές και ποιοτικές παραμέτρους για την ανέγερση και την ανακαίνιση κτιρίων και δομημένου περιβάλλοντος. Το προϊόν πρέπει να είναι ανθεκτικό στο χρόνο και λειτουργικό στη χρήση του, προσφέροντας άνετες συνθήκες διαβίωσης και χρήσης, προάγοντας την ευημερία όλων όσοι τα κατοικούν ή τα χρησιμοποιούν. Επίσης πρέπει να επιδιώκεται η αποδοτικότητα ως προς τους πόρους, και κυρίως ως προς την ενέργεια.

Ο σχεδιασμός , αποτελεί παράμετρο με ιδιαίτερα βαρύνουσα σημασία για την επίτευξη της αειφορίας στην κατασκευή κτιρίων. Η εισαγωγή βιοκλιματικών χαρακτηριστικών και στοιχείων ολιστικής αρχιτεκτονικής, μπορεί να οδηγήσει σε ιδιαίτερα φιλικές προς το περιβάλλον και το χρήστη, δομές. Η σωστή χωροθέτηση και ο σωστός προσανατολισμός, η αξιοποίηση των φυσικών πόρων της γεωμορφολογίας και του μικροκλίματος της περιοχής, αποτελούν μάλλον τα σημαντικότερα στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπ’ όψιν κατά το σχεδιασμό.

Κατά τη διάρκεια της κατασκευής θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μη τοξικά, φιλικά προς το περιβάλλον υλικά, με δυνατότητα να ανακυκλώνονται ή να αποδομούνται μετά τη χρήση τους. Υλικά με υψηλή βιωσιμότητα και καινοτόμες τεχνολογίες μπορούν να αυξήσουν το χρόνο ζωής της κατασκευής.

Η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για την κάλυψη των αναγκών ενός κτιρίου κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του, μπορεί να μειώσει σημαντικά τα επίπεδα της ενέργειας που αντλείται από χρησιμοποίηση πεπερασμένων ορυκτών πόρων.

Τέλος, ο διαρκής έλεγχος της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, είναι αρκετά σημαντικός για την επίδραση ενός κτιρίου στο περιβάλλον, αλλά και του περιβάλλοντος στο δομικό ιστό μιας κατασκευής.

Η πρόκληση πλέον για τον κλάδο των κατασκευών είναι η μετάβαση σε στρατηγικές, κοινωνικά και περιβαλλοντικά υπεύθυνες, διατηρώντας συγχρόνως την οικονομική πρόοδο. Η αειφόρος δόμηση δεν είναι πανάκεια, μπορεί όμως να αξιοποιηθεί και να αποτελέσει κατευθυντήρια οδηγία για δομές φιλικές προς το περιβάλλον και τον άνθρωπο.